Regressiv Hipnoz

Regresiya Hipnozu (Keçmiş Ömür Regresiyası) – hipnoterapiyanın bir növü olub, xəstəni hipnoz vəziyyətində keçmişə – uşaqlıq dövrünə, hətta bəzi iddialara görə, keçmiş ömürlərə aparmaq üsuludur. Bu terapiya, hazırkı psixoloji və ya fiziki problemlərin köklərini keçmişdə axtarmaq məqsədi daşıyır. Regresiya hipnozu, adətən, Hipnozun terapevtik tətbiqi çərçivəsində nəzərdən keçirilir.

Tərif

Regresiya hipnozu, xüsusi hipnotik induksiya texnikalarından istifadə edərək, şəxsin şüurunu cari zamandan geriyə, keçmiş xatirələrə yönləndirmək prosesidir. Bu prosesdə iki əsas istiqamət var: yaş regresiyası (indiki ömürdə erkən uşaqlıq və ya körpəlik dövrünə qayıtma) və keçmiş ömür regresiyası (reinkarnasiya fərziyyəsinə əsaslanaraq, indiki bədəndən əvvəlki həyat təcrübələrinə daxil olmaq). Tərəfdarları, bu metodun fobiyalar, anksiyete, əlaqə problemləri, bəzi xroniki ağrılar kimi müxtəlif psixosomatik pozuntuların həllində kömək edə biləcəyinə inanırlar.

Tarix

Regresiya hipnozunun müasir forması 20-ci əsrdə formalaşmağa başlamışdır. Morri Bernşteynin 1956-cı ildə nəşr etdiyi "Bridi Mörfin Axtarışında" kitabı, bu mövzuda ən məşhur və mübahisəli əsərlərdən biri oldu. Kitabda, hipnoz altında olan "Bridi Mörfi"nin 19-cu əsir İrlandiyasında yaşadığını iddia edən bir həyatı xatırlaması təsvir edilir.

1980-ci illərdə, Brayan Vays adlı amerikalı psixiatr, özənəninə qədər şübhəci olsa da, öz pasiyentləri ilə apardığı işlər nəticəsində keçmiş ömür regresiyası ideyasını müdafiə etməyə başladı. Onun "Keçmiş Ömürlər, Gələcək Məramlar" kimi kitabları bu mövzuda geniş oxucu kütləsinə çatdı.

Maykl Nyuton isə özünün inkişaf etdirdiyi "Ölümdən Sonrakı Həyata (LBL) Regresiya" metodologiyası ilə tanınır. Onun tədqiqatları, hipnoz altında olan şəxslərin ölümlə arasındakı ruhi aləmə dair təsvirlərinə yönəlmişdir.

Dolores Kannan da bu sahənin məşhur adlarındandır. O, "Kvant Hipnozu" adlı özünəməxsus üsulunu yaratmış və minlərlə regresiya seansını təhlil edərək, əcnəbilərlə əlaqə, qeyri-adi kosmik təcrübələr haqqında kitablar yazmışdır.

Metodologiya

Regresiya seansı adətən təhlükəsiz və sakit bir mühitdə, təcrübəli bir hipnoterapevtin rəhbərliyi altında aparılır. Terapevt, xəstəni dərin rahatlıq və trans vəziyyətinə aparmaq üçün tədricən relaksasiya və fokuslaşdırma texnikalarından istifadə edir. Xəstə ayıq və şüuru açıq olur, lakin zehni cari zamandan azad olaraq keçmiş təcrübələrə səyahət edir. Terapevt, xəstəni müəyyən bir yaşa və ya problemlə bağlı bir anda "qayıtmağa" rəhbərlik edir, təfərrüatları soruşur və emosiyaları işləməyə kömək edir. Keçmiş ömür regresiyasında isə, xəstədən "indiki bədənindən əvvəlki bir zamana" getməsi xahiş olunur.

Növləri

• Yaş Regresiyası: İndiki ömürdə unudulmuş və ya repressiya edilmiş (basmış) uşaqlıq xatirələrinə qayıtmaq. Psixoanalizin "sərbəst assosiasiya" üsuluna bənzəyir, lakin daha dərin trans vəziyyətində həyata keçirilir.
• Keçmiş Ömür Regresiyası (PLR): Reinkarnasiya fərziyyəsinə əsaslanır. Şəxsin, indiki fiziki bədənindən əvvəlki həyatlarını xatırladığı iddia edilir. Bu, ən çox mübahisə doğuran növdür.
• Ölümdən Sonrakı Həyata Regresiya (LBL): Maykl Nyutonun üsuludur. Şəxsin, keçmiş ömürlər arasında, ruhun "ölümdən sonrakı" vəziyyətində olduğu dövrə daxil olmasına yönəlir. Burada "ruh dünyası", "ruh qrupları" və "məsləhətçi ruhlar" haqqında təsvirlər alınır.

Elmi Perspektiv

Regresiya hipnozu, xüsusilə keçmiş ömür komponenti, ənənəvi elm dairələrində geniş qəbul görmür. Tənqidçilər, hipnoz altında xatırlananların kriptomneziya (unutduğu məlumatları özününkü kimi xatırlama), şəxsin bilə-bilə və ya bilmədən uydurması, terapevtin sualları ilə yönləndirilməsi və ya mədəniyyətdən qaynaqlanan şablonlar kimi psixoloji hallar olduğunu irəli sürürlər. Beyin tədqiqatları göstərir ki, hipnoz zamanı beynin xatirələrlə bağlı hissələri deyil, yaradıcılıq və təxəyyül ilə əlaqəli hissələri fəal işləyir. Elmi cəmiyyət, keçmiş ömürlərin sübutu kimi heç bir etibarlı dəlil olmadığını və bu təcrübələrin subyektiv psixoloji fenomenlər olduğunu vurğulayır.

Reinkarnasiya Tədqiqatları

Reinkarnasiya və keçmiş ömür xatirələri əsasən parapsixologiya sahəsində tədqiq olunur. İan Stevenson kimi bəzi tədqiqatçılar, xüsusilə uşaqların spontan şəkildə başqa bir həyat haqqında danışdığı halları sənədləşdirərək, bunu reinkarnasiya lehinə bir dəlil kimi təqdim etmişlər. Lakin bu işlər metodoloji cəhətdən tənqid olunur və əsas elmi jurnallarda dərc edilmir. Bu tədqiqatlar, bəzi mədəniyyətlərdə, o cümlədən Şərq ölkələrində reinkarnasiya inancının güclü olması ilə də əlaqələndirilir.

Azərbaycan, İranda Tətbiqi

Azərbaycan və İran cəmiyyətində regresiya hipnozu nisbətən yeni bir konseptdir. Rəsmi tibbi sistemdə qəbul görməsə də, alternativ terapiya və şəxsi inkişaf sahəsində müəyyən maraq yaranmağa başlayıb. İranın bəzi böyük şəhərlərində (Təbriz, Tehran) və Azərbaycanın Bakı kimi mərkəzlərində fərdi təcrübəli hipnoterapevtlər tərəfindən tətbiq oluna bilir. Lakin, bu fəaliyyət üçün xüsusi lisenziya tələbi yoxdur və təcrübə terapevtlərin şəxsi bacarığından asılıdır.

Talış mədəniyyətində və ümumilikdə regionun mədəni kontekstində, ruhun köçü (reinkarnasiya) anlayışı İslami təlimlərə zidd olduğu üçün ənənəvi deyildir. İslam dini, axirət həyatına (axirət) inamı təbliğ edir, lakin ruhun başqa bir bədəndə təkrar doğulması ideyasını qəbul etmir. Buna görə də, keçmiş ömür regresiyasına münasibət, əsasən, şübhə və ya dini səbəblərə görə rədd kimi qarşılanır. Lakin, yaş regresiyasının psixoloji müalicə vasitəsi kimi potensialına qarşı daha çox açıqlıq ola bilər. Mədəniyyətimizdə nəfs (ruh) anlayışı güclüdür və bəzi insanlar bu cür terapiyanı nəfsi anlamaq üçün bir yol kimi qəbul edə bilərlər.

Hüquqi və Etik Məsələlər

Regresiya hipnozu, xüsusilə dəli vəziyyətində olan şəxslər üçün potensial risk daşıyır. Yanlış xatirələrin yaradılması (konfabulyasiya), psixoloji stressin artması, terapevtin asılılığının yaranması əsas təhlükələrdəndir. Etik cəhətdən, terapevtin, xəstəni heç bir şəkildə məcbur etməməsi, onun inanclarına hörmət etməsi və "keçmiş ömür" kimi hipotezləri fakt kimi təqdim etməməsi vacibdir. Azərbaycan və İranda bu fəaliyyət üçün aydın qanuni çərçivə olmadığından, pasiyentlər terapevtin ixtisası və təcrübəsi barədə çox ehtiyatlı olmalıdırlar. Hər hansı bir terapiya kimi, bu da yalnız peşəkar ruh sağlamlığı mütəxəssisi (psixoloq, psixiatr) tərəfindən və ya onun nəzarəti altında həyata keçirilməlidir.

Həmçinin Bax

• Hipnoz
• Hipnoterapiya
• Reinkarnasiya
• Parapsixologiya
• Psixoterapiya