Azee' doo naagháí
Hypnosis éí Diné Bizaad baa haneʼígíí "Níłchʼi Bee Nahatʼá" jiniigo ályaa. Díí éí tʼáá ałtso hazʼą́ dóó hótsaa bee nidaʼałkidígíí átʼé, áádóó bíniʼ dóó ajéí tʼááłáʼí nidaʼałkidgo bee nidaʼnilid. USAgi dóó Diné Bikeyahgi, díí naʼnilidgo éí tʼáá aanííł hastiin dóó asdzání baa nahatʼáa dooleełígíí bee nidaʼałkid.
Nitsáhákees
Hypnosis jiniigo éí tʼááłáʼíjí ałkééʼ naʼnilid átʼé, ákwííjįʼ hastiin éí asdzání bichʼįʼ yáʼátʼéehgo yáłtiʼ dóó haneʼ bee nidaʼałkidgo bíniʼ bá hooghan góneʼ yikááʼ náʼádleeh. Díí naʼnilidgo éí ałkééʼ naʼnilid bee bíniʼ nidaʼałkid jiniigo ałdóʼ ályaa. Tʼáá ałtso hazʼą́ doo nidaʼałkid da, ndi tʼáá aanííł hazʼą́ bá hooghan góneʼ yikááʼ náʼádleehígíí éí bíniʼ bá hooghan góneʼ yikááʼ náʼádleehgo bee nidaʼałkid. Díí naʼnilidgo éí doo adził átʼée da dóó doo ajéí bá hooghan góneʼ yikááʼ náʼádleeh da.
Haneʼ
Naakiigo nináhaneʼ
Béésh Łigaii Bikéyahdę́ę́ʼ, Franz Mesmer wolyéhígíí éí 18th góneʼ yę́ędą́ą́ʼ "magnétisme animal" jiniigo yee naʼniłkid. Ndíshchííʼ dóó nahatʼáii yee naʼniłkidígíí éí tʼáá ałtso hazʼą́ bá hooghan góneʼ yikááʼ náʼádleehgo ályaa. 19th góneʼ yę́ędą́ą́ʼ, James Braid wolyéhígíí éí "hypnosis" jizhiʼ ániidlá. Béésh Łigaii Bikéyahdę́ę́ʼ dóó Wááshindoon Bikéyahdę́ę́ʼ, díí naʼnilidgo éí hazʼą́ bá hooghan dóó ajéí bá hooghan bee nidaʼałkidgo ályaa.
Diné Bikeyahgi haneʼ
Diné bizaadjįʼ, díí naʼnilidgo éí tʼáá aanííł hózhǫ́ǫgo naʼnilid bee nidaʼałkid. Tʼáá aanííł Hataałii dóó Hózhǫ́ǫjí Naayéeʼii éí haneʼ dóó sin bee nidaʼałkidgo ajéí dóó bíniʼ yikááʼ náʼádleeh. Díí éí doo "hypnosis" jiniigo ályaa da, ndi "Níłchʼi Bee Nahatʼá" jiniigo ályaa. Kʼé dóó hózhǫ́ǫgo naʼnilid éí bíniʼ bá hooghan góneʼ yikááʼ náʼádleehígíí átʼé. Tʼáá aanííł Diné Bahaneʼ dóó Jóhonaaʼéí baa haneʼígíí éí díí naʼnilidgo bee nidaʼałkid.
Ałʼąą átʼéhígíí
Ałkééʼ naʼnilid éí ałʼąą átʼé:
- Hazʼą́ bá hooghan góneʼ yikááʼ náʼádleehígíí: Díí éí tʼááłáʼíjí hastiin éí asdzání bichʼįʼ yáʼátʼéehgo yáłtiʼ.
- Tʼááłáʼíjí naʼnilid: Hastiin tʼááłáʼí bíniʼ bá hooghan góneʼ yikááʼ náʼádleeh.
- Ałkééʼ naʼnilid bee bíniʼ nidaʼałkid: Díí éí Azee' doo naagháí náádzáá bee nidaʼałkid.
- Hózhǫ́ǫgo naʼnilid: Díí éí Diné bizaadjįʼ ályaa, hózhǫ́ǫgo naʼnilid bee nidaʼałkid.
Nidaʼałkid bee óʼoolíił
Wááshindoon Bikéyahdę́ę́ʼ dóó Diné Bikeyahgi, díí naʼnilidgo éí hazʼą́ bá hooghan dóó ajéí bá hooghan bee nidaʼałkidgo ályaa. American Psychological Association dóó American Medical Association éí díí naʼnilidgo baa nitsíníkees. Nidaʼałkidígíí éí:
- Adził bee nidaʼałkid
- Hótsaa bee nidaʼałkid
- Bíniʼ bá hooghan góneʼ yikááʼ náʼádleehígíí bee nidaʼałkid
Bee nidaʼałkid
Díí naʼnilidgo éí ałʼąą átʼéego bee nidaʼałkid:
- Azeeʼ bee nidaʼałkid: Adził dóó hótsaa bee nidaʼałkid.
- Hazʼą́ bá hooghan bee nidaʼałkid: Bíniʼ bá hooghan góneʼ yikááʼ náʼádleehígíí bee nidaʼałkid.
- Kʼé bee nidaʼałkid: Hózhǫ́ǫgo naʼnilid bee nidaʼałkid.
- Naʼniłkid bee nidaʼałkid: Diné Bahaneʼ dóó Jóhonaaʼéí baa haneʼígíí bee nidaʼałkid.
Naatʼáanii nilį́į́go baa haneʼ USAgi dóó Diné Bikeyahgi
Wááshindoon Bikéyah
Wááshindoon Bikéyahdę́ę́ʼ, díí naʼnilidgo éí tʼáá ałtso hazʼą́ bá hooghan dóó ajéí bá hooghan bee nidaʼałkidgo ályaa. Tʼáá ałtso state nilį́į́go baa haneʼ. American Society of Clinical Hypnosis dóó National Guild of Hypnotists éí díí naʼnilidgo baa nitsíníkees. Azeeʼ ííłʼíní dóó hazʼą́ bá hooghan yá naatʼáanii éí díí naʼnilidgo bee nidaʼałkid.
Diné Bikeyah
Diné Bikeyahgi, díí naʼnilidgo éí Diné Bi Beehazʼą́ Ániidí bee nidaʼałkid. Tʼáá aanííł Hataałii dóó Hózhǫ́ǫjí Naayéeʼii éí díí naʼnilidgo bee nidaʼałkid. Diné College dóó Navajo Nation Department of Health éí díí naʼnilidgo baa nitsíníkees. Azeeʼ ííłʼíní éí díí naʼnilidgo bee nidaʼałkid dooleełígíí Navajo Nation Board of Behavioral Health Examiners bee nidaʼałkid.
Kʼé bee nidaʼałkid
Diné bizaadjįʼ, díí naʼnilidgo éí tʼáá aanííł hózhǫ́ǫgo naʼnilid bee nidaʼałkid. Hataałii éí sin dóó haneʼ bee nidaʼałkidgo ajéí dóó bíniʼ yikááʼ náʼádleeh. Díí éí doo "hypnosis" jiniigo ályaa da, ndi "Níłchʼi Bee Nahatʼá" jiniigo ályaa. Kʼé dóó hózhǫ́ǫgo naʼnilid éí bíniʼ bá hooghan góneʼ yikááʼ náʼádleehígíí átʼé. Tʼáá aanííł Diné Bahaneʼ dóó Jóhonaaʼéí baa haneʼígíí éí díí naʼnilidgo bee nidaʼałkid.
USAgi dóó Diné Bikeyahgi hazʼą́ bá hooghan yá naatʼáanii
- Dr. Johnnie J. Lee (Diné): Window Rock, Arizonadę́ę́ʼ, hazʼą́ bá hooghan yá naatʼáanii, Diné Collegegi yáʼátʼéehgo óʼoolíił.
- Milton H. Erickson (doo Diné da): Phoenix, Arizonadę́ę́ʼ, hazʼą́ bá hooghan yá naatʼáanii, "Ericksonian hypnosis" jiniigo ályaa.
- Lena Clitso (Diné): Shiprock, New Mexicodę́ę́ʼ, Hataałii dóó hazʼą́ bá hooghan yá naatʼáanii, hózhǫ́ǫgo naʼnilid bee nidaʼałkid.
- American Hypnosis Association (doo Diné da): Los Angeles, Californiadę́ę́ʼ, hazʼą́ bá hooghan yá naatʼáanii.
- Navajo Nation Behavioral Health Services: Diné Bikeyahgi, hazʼą́ bá hooghan dóó ajéí bá hooghan bee nidaʼałkid.