« रिग्रेशन हिप्नोसिस » : différence entre les versions

De Reincarnatiopedia
Bot: Created Regression Hypnosis article in Chhattisgarhi
Bot: Created Regression Hypnosis article in Konkani
Ligne 1 : Ligne 1 :
<big>'''रीग्रेशन हिप्नोसिस (पूर्व जन्म रीग्रेशन)'''</big>
'''रेग्रेसन हिप्नोसिस''' (अंग्रेजी: Regression Hypnosis) ही एक प्रकारची [[हिप्नोसिस|हिप्नोटिक थेरपी]] आनी तंत्र जांतूंत व्यक्तीक अदीच्या काळांत वा पयलींच्या जल्मांत "मागें व्हरपाक" मदत केल्या. ह्या प्रक्रियेंत, हिप्नोटिस्ट (हिप्नोसिस करपी) व्यक्तीक गंभीर आरामाच्या अवस्थेंत नेतात आनी तांकां मार्गदर्शन दितात जेणें करून तांकां भोंवडीच्या, घडणुकांचे आनी भावनांचे स्मरण जावंक शकता. हें तंत्र मुखेलपणान दोन प्रकारांनी वापरतात: '''वय रेग्रेसन''' (Age Regression), जांतूंत व्यक्ती आपल्या ह्या जल्मांतल्याच अदीच्या तारखेंत व्हरता, आनी '''पयलींचो जल्म रेग्रेसन''' (Past Life Regression - PLR), जांतूंत व्यक्ती आपल्या मनुतल्या पयलींच्या जल्मांतल्यान स्मरण करता अशें मानतात. ही पद्दत वैजकी, मानसोपचार आनी आध्यात्मिक तत्वां सारक्या वेगवेगळ्या क्षेत्रांत लागू करतात.


'''रीग्रेशन हिप्नोसिस''' एगो विशेष प्रकार के हिप्नोटिक थेरेपी हवे जेहमा व्यक्ति के [[हिप्नोसिस|हिप्नोटिक ट्रान्स]] की स्थिति में ले जाइकर उनकर बीता जमाना के याद (रीग्रेशन) में मदद कइल जाला। ई "एज रीग्रेशन" (बचपन के याद) या फिर "पूर्व जन्म रीग्रेशन" (पास्ट लाइफ रीग्रेशन - पीएलआर) हो सके ला। पूर्व जन्म रीग्रेशन में, व्यक्ति ओह समय के अनुभव करे ला जवन ई जन्म से पहिले के बतावल जाला आ मानल जाला कि ई उनकर पिछला जन्म के घटना हवे। ई प्रक्रिया मनोचिकित्सा, आध्यात्मिक खोज, या फिर दुःखदायी अनुभव (ट्रॉमा) के समाधान खातिर इस्तेमाल होखे ला। भारत में, जहाँ [[पुनर्जन्म]] के मान्यता गहिरा जड़ जमावल बा, ई विधि के खासा रुचि आ चर्चा के विषय बन गइल बा।
== व्याख्या ==
रेग्रेसन हिप्नोसिस हो शब्द हिप्नोटिक अवस्थेंत अदीचें स्मरण करपाचे प्रक्रियेचो उल्लेख करता. ह्या अवस्थेंत, व्यक्तीची चेतना इंद्रियांकडेन संवाद सादपाची ताकद वाडटा आनी ती सामक्याच गंभीर आरामाच्या अवस्थेंत आसता, पूण तिका आपलें भोवतणीचें भान आसता. हिप्नोटिस्ट ह्या अवस्थेचो फायदो घेवन व्यक्तीक विशिश्ट घडणुकांकडेन वा काळाकडेन नेतात. '''पयलींचो जल्म रेग्रेसन''' हो ह्या विशयाचो एक वादग्रस्त आनी लोकप्रिय पैलू. ह्या तंत्रांत, व्यक्तीक हिप्नोसिस करून तांकां पयलींच्या जल्मांतल्यान स्मरण करपाक मदत केल्या, जे अनेकदा आध्यात्मिक विश्वास, विशेश करून [[पुनर्जन्म|पुनर्जन्माच्या]] (Reincarnation) सिध्दांताशी जोडलां आसता. भारतासारक्या देसांनी, जतन पुनर्जन्माचें तत्व सांस्कृतिक आनी धार्मिक विश्वासांनी खोल दवरलां, हें तंत्र एका वेगळ्या दृष्टीकोणातल्यान पळयतात.


== परिभाषा ==
== इतिहास ==
रीग्रेशन हिप्नोसिस एगो ऐसन तकनीक हवे जेहमा हिप्नोथेरेपिस्ट व्यक्ति के शांत, केंद्रित अवस्था (ट्रान्स) में ले आवे ला। ई अवस्था में व्यक्ति के चेतन मन शांत हो जाला आ अवचेतन मन के साथ सीधा संवाद होखे लागे ला। थेरेपिस्ट तब व्यक्ति के समय में पाछे ले जाए ला, पहिले ई जन्म के बचपन में, फिर जन्म के समय, आ अंत में ओह समय में जवन ई जन्म से पहिले के बतावल जाला। व्यक्ति ओह "पिछला जन्म" के दृश्य, भावना, आ संवाद के विवरण देवे लागे ला, जवन कई बेर बहुत ही स्पष्ट आ भावुक होखे ला। '''मुख्य उद्देश्य''' वर्तमान जिंदगी के मानसिक, भावनात्मक, या शारीरिक समस्या के मूल कारण के पता लगावल आ ओकरा के समाधान करे खातिर होखे ला।
आधुनिक रेग्रेसन हिप्नोसिसाचो इतिहास २०व्या शेंकड्याच्या मध्याकडेन जाता. जरी हिप्नोसिसाचो वापर अदीच्या काळासावन आसलो तरी, पयलींच्या जल्मांचेर लक्ष केंद्रीत करपी रेग्रेसन थेरपीचो उगम अमेरिकेच्या लेखक '''मोरे बर्नस्टाइन''' हाच्या १९५६ वर्सा प्रकाशीत जाल्ल्या ''द सर्च फॉर ब्रायडी मर्फी'' ह्या पुस्तकाकडेन जोडलां. ह्या पुस्तकांत, बर्नस्टाइन एका महिलेची (रूथ सिमंस) हिप्नोटिक रेग्रेसनची केस सादर करता, जी १९व्या शेंकड्यांत आयर्लंडांत रावपी "ब्रायडी मर्फी" ह्या स्तरेच्या पयलींच्या जल्माचें स्मरण करता. हें पुस्तक खूप लोकप्रिय जालें आनी पयलींच्या जल्म रेग्रेसन विशींचो सार्को जागतिक चर्चा सुरू केली.


== इतिहास ==
तशेंच, '''ब्रायन वीस''' हाणें ह्या विशयाचेर खूप प्रभाव टाकला. तो एक प्रशिक्षीत मनोवैजक आसून, १९८० च्या दशकांत ताणें ''मेनी लायव्ह्ज, मेनी मास्टर्स'' हें पुस्तक बरयलें. ह्या पुस्तकांत, ताणें आपल्या रुग्ण "कॅथरीन" हिचेर थेरपी करतना तिका अनेक पयलींच्या जल्मांचे स्मरण जाल्ल्याचें वर्णन केलां. वेसाचें काम आध्यात्मिक आनी भावनिक बरें करपाचेर (Healing) केंद्रीत आसलें आनी ताणें रेग्रेसन हिप्नोसिस हेक आध्यात्मिक वाटचाल म्हूण पळयलें.
आधुनिक पूर्व जन्म रीग्रेशन के इतिहास कई महत्वपूर्ण लोगन के काम से जुड़ल बा।


* '''मोरे बर्नस्टीन''': 1950 के दशक में, अमेरिकी व्यवसायी '''मोरे बर्नस्टीन''' अपन किताब ''"द सर्च फॉर ब्राइडी मर्फी"'' (1956) लिखले। ई किताब में उनुकर एक ग्राहक, "रूथ सिमंस" के हिप्नोसिस से पूर्व जन्म के कहानी बतावल गइल बा। ई किताब दुनिया भर में चर्चा के विषय बन गइल आ पूर्व जन्म रीग्रेशन के लोकप्रिय बनावे में मदद कइलस।
'''मायकेल न्यूटन''' हाणें आपल्या ''जर्नी ऑफ सोल्स'' (१९९४) ह्या पुस्तकांत ह्या संकल्पनेक एक नवो आयाम दिलो. ताणें '''लाइफ बिटवीन लाइव्ह्ज''' (LBL - जल्मांमदलो काळ) हे विशयाचेर भर दिलो. न्यूटनाच्या पद्दतीन, व्यक्तीक हिप्नोसिस करून तांकां मरणा उपरांतच्या अवस्थेंत व्हरतात, जतन आत्मा आनीक आत्म्यांशी संवाद सादता, आपलें जीवन तपासता आनी पुराय जीवन येवजण करता अशें मानतात.


* '''ब्रायन वीस''': 1980 के दशक में, अमेरिकी मनोचिकित्सक '''डॉ. ब्रायन वीस''' के काम ई क्षेत्र में बहुत प्रभावशाली रहल। उनुकर मरीज "कैथरीन" हिप्नोसिस के दौरान विस्तार से पूर्व जन्म के बतावे लगली, जेहमें डॉ. वीस के अपना पूर्व जन्म के जानकारी भी मिलल। उनुकर किताब ''"मेनी लाइव्स, मेनी मास्टर्स"'' (1988) बेस्टसेलर बन गइल आ ई विचार के मुख्यधारा में ले आइल।
'''डोलोरेस कॅनन''' हिचेंय काम खूप प्रभावी आसलां. तिणें '''क्वांटम हीलिंग हिप्नोसिस थेरपी''' ही पद्दत विकसीत केली आनी अनेक पुस्तकां बरयल्यांत. तिचें काम केवळ पयलींच्या जल्मांवयरच न्हय, तर भविश्यांतल्या जल्मांवयर, परग्रही जीवांशी संवाद आनी सामूहिक चेतनेचेर आदारिल्लें आसलें. कॅनन मानताली की हिप्नोटिक रेग्रेसन हें न केवळ वैयक्तिक बरें करपाचें, पूण सार्क्या मनशाच्या इतिहासाचेंय ज्ञान मेळपाचें साधन आसूं येता.


* '''माइकल न्यूटन''': अमेरिकी हिप्नोथेरेपिस्ट '''डॉ. माइकल न्यूटन''' अपन तकनीक "लाइफ बिटवीन लाइव्स" (एलबीएल) रीग्रेशन के विकास खातिर जानल जालें। ई तकनीक में व्यक्ति के उनकर मृत्यु आ अगिला जन्म के बीच के समय, यानी आत्मा के दुनिया (स्पिरिचुअल रियल्म) में ले जाइल जाला। उनुकर किताब ''"जर्नी ऑफ सोल्स"'' बहुत प्रसिद्ध बा।
== पद्दत ==
रेग्रेसन हिप्नोसिस सादारणपणान एका सुविधेच्या, शांत जाग्यार घडता. प्रक्रियेची सुरवात हिप्नोटिस्टान व्यक्तीक आरामदायक स्थितीत बसोवन वा पडोवन करतात. उपरांत, ते '''इंडक्शन''' (induction) ही तंत्रां वापरतात, जांतूंत व्यक्तीक हळू हळू गंभीर आरामाच्या अवस्थेंत नेतात. हे इंडक्शन तंत्रांत श्वासोच्छ्वासाक लक्ष दिवप, शरीराचे भाग सोडप, आनी कल्पनारम्य दृश्यांतल्यान भोंवडी करप हांचो आस्पाव आसता.


* '''डोलोरेस कैनन''': अमेरिकी हिप्नोथेरेपिस्ट '''डोलोरेस कैनन''' अपन "क्यूएचएचटी" (क्वांटम हीलिंग हिप्नोसिस टेक्नीक) तकनीक खातिर प्रसिद्ध बाड़ी। उनकर काम में पूर्व जन्म के साथ-साथ "अदर वर्ल्डली" आ उन्नत आध्यात्मिक जानकारी के चैनलिंग भी शामिल रहल।
एकदां व्यक्ती हिप्नोटिक ट्रान्स अवस्थेंत आसतना, हिप्नोटिस्ट '''सजेशन्स''' (suggestions) दितात. उदाहरणार्थ, "तुमी एका व्हडल्या दाराकडेन चलत आसात, तें दार उगडटा आनी तुमकां एक पोरनें घर दिसता..." वा "तुमी आतां ह्या सगळ्यां परस एक अदीचे काळांत वता..." ह्यो सूचना दितात. हे सजेशन्स व्यक्तीक विशिश्ट काळांत वा घडणुकांकडेन नेतात. हिप्नोटिस्ट उपरांत विशिश्ट प्रस्न विचारतात, जशे की "तुमकां कितें दिसता?", "तुमचें नांव कितें?", "तुमी कोणा शेय आसात?" हे प्रस्न व्यक्तीच्या अनुभवाचें वर्णन करपाक मदत करतात.


== कार्यप्रणाली ==
प्रक्रिया संपल्या उपरांत, हिप्नोटिस्ट व्यक्तीक हळू हळू ट्रान्स अवस्थेंतल्यान बाहेर काडटात ('''डी-इंडक्शन'''). उपरांत, दोनूय मेळून अनुभवाचेर चर्चा करतात. हिप्नोटिस्ट ह्या अनुभवाचो अर्थ लावपाक, भावनिक आव्हानांक तोंड दिवपाक, वा आध्यात्मिक समज प्राप्त करपाक मदत करूं येता.
रीग्रेशन हिप्नोसिस के सत्र आमतौर पर कई चरण में होखे ला:
# '''पूर्व-चर्चा''': थेरेपिस्ट व्यक्ति के समस्या समझे ला, हिप्नोसिस के बारे में बतावे ला, आ डर दूर करे ला।
# '''आराम आ प्रेरणा''': व्यक्ति के आरामदायक स्थिति में बैठाइल या लिटावल जाला। फिर थेरेपिस्ट शांत आवाज में विशेष सुझाव (सजेशन) दे के उनकर ट्रान्स अवस्था में ले आवे ला।
# '''रीग्रेशन''': थेरेपिस्ट व्यक्ति के समय में पाछे ले जाए ला, अक्सर "अब आप एक सीढ़ी से नीचे उतर रहे हैं..." जइसन मार्गदर्शन दे के। व्यक्ति जवना घटना के बतावे ला, थेरेपिस्ट ओकरा विस्तार से पूछतछ करे ला।
# '''एनालिसिस आ हीलिंग''': वर्तमान समस्या आ पिछला अनुभव के कनेक्शन समझाइल जाला। कई बेर, ट्रान्स में रहते ही, पुराना भावना के "रिलीज" करावे के तकनीक इस्तेमाल होखे ला।
# '''पोस्ट-सजेशन आ समापन''': व्यक्ति के ट्रान्स से वापस ले आवल जाला, सकारात्मक सुझाव दिहल जाला, आ सत्र के समापन होखे ला।


== प्रकार ==
== प्रकार ==
रीग्रेशन हिप्नोसिस के मुख्य रूप से तीन गो प्रकार बा:
रेग्रेसन हिप्नोसिसाचे मुखेल प्रकार अशे आसात:
* '''एज रीग्रेशन''': इसमें व्यक्ति के ई जन्म के बचपन या पिछला समय में ले जाइल जाला। ई अक्सर भुला दिहल गइल याद, खास करी के दुःखदायी अनुभव (ट्रॉमा), के उजागर करे खातिर इस्तेमाल होखे ला।
 
* '''पूर्व जन्म रीग्रेशन (पीएलआर)''': इसमें व्यक्ति के मानल जाए वाला पिछला जन्म (या जन्म) में ले जाइल जाला। मकसद वर्तमान फोबिया, रिश्ता के समस्या, या असमझ दर्द के कारण के पता लगावल होखे ला।
* '''वय रेग्रेसन (Age Regression):''' ह्या प्रकारांत, व्यक्तीक ह्या जल्मांतल्याच अदीच्या तारखेंत व्हरतात. हें तंत्र मानसोपचार तंत्र म्हूण वापरतात, जतन अदीच्या ट्रॉमा, भिरांकूळ घडणुका, वा गरजेचे स्मरण करून घेवन तांचेर प्रकाश पाडटात. हें तंत्र '''कॉग्निटिव्ह बिहेव्हियरल थेरपी''' आनी '''ट्रॉमा थेरपी''' हांचे भितरूय वापरतात.
* '''लाइफ बिटवीन लाइव्स (एलबीएल) रीग्रेशन''': माइकल न्यूटन द्वारा विकसित ई तकनीक मृत्यु आ अगिला जन्म के बीच के "आत्मा के दुनिया" के अनुभव पर केंद्रित बा। इसमें आत्मा के गाइड, शिक्षा, आ जीवन के उद्देश्य के बारे में जानकारी मिले के दावा कइल जाला।


== वैज्ञानिक परिप्रेक्ष्य ==
* '''पयलींचो जल्म रेग्रेसन (Past Life Regression - PLR):''' ह्या प्रकारांत, व्यक्तीक पयलींच्या जल्मांतल्यान स्मरण करपाक मदत केल्या. हें मुखेलपणान आध्यात्मिक शोधाक वा वैयक्तिक वाटचालीखातीर वापरतात. अनेक लोक हें तंत्र फोबिया, अटके, वा शारिरीक दुखण्यांचे मूळ कारण शोधपाखातीर वापरतात, जें ते पयलींच्या जल्मांतल्यान आयलां अशें मानतात.
पूर्व जन्म रीग्रेशन के '''वैज्ञानिक समुदाय में बहुत विवाद''' बा। कई वैज्ञानिक आ मनोवैज्ञानिक एकरा के '''छद्म विज्ञान''' माने ला। उनकर तर्क बा कि हिप्नोटिक ट्रान्स में व्यक्ति के दिमाग बहुत संवेदनशील हो जाला आ कल्पना, फिल्म, किताब, या सांस्कृतिक कहानी से मिलल जानकारी के वास्तविक याद के रूप में पेश करे लागे ला। ई "कन्फैब्युलेशन" (दिमाग के खाली जगह भर दिहल) या "झूठी याद" (फॉल्स मेमोरी) हो सके ला। हिप्नोसिस से मिलल जानकारी के सत्यापन करे बहुत कठिन बा, आ ई '''वैज्ञानिक प्रमाण के मानक''' पर खरा नइखे उतरत।


== पुनर्जन्म शोध ==
* '''लाइफ बिटवीन लाइव्ह्ज (LBL):''' मायकेल न्यूटन हाणें लोकप्रिय केल्लो हो प्रकार. ह्या प्रकारांत, व्यक्तीक हिप्नोसिस करून तांकां ह्या जल्मा आदींच्या आनी मरणा उपरांतच्या अवस्थेंत व्हरतात. ह्या अवस्थेक "आत्म्याचें संवसार" वा "दोन जल्मांमदलो काळ" अशें म्हणटात. ह्या प्रकारांत आत्म्याचें उद्देश, आत्म्याचे मार्गदर्शक, आनी जीवन येवजण हांचेर चर्चा जाता.
भारत सहित दुनिया के कई हिस्सा में, पुनर्जन्म के दावा के अनुसंधान कइल गइल बा। '''डॉ. इयान स्टीवेन्सन''', वर्जीनिया यूनिवर्सिटी के शोधकर्ता, बच्चा के स्वतःस्फूर्त पिछला जन्म के दावा के बिस्तार से अध्ययन कइले। उनुकर काम में, बच्चा लोग अपना पिछला जन्म के परिवार, जगह, आ मौत के विवरण दिहले, जेकरा बाद में सही पावल गइल। हालाँकि, ई शोध भी आलोचना के शिकार बा, बाकिर पुनर्जन्म के संभावना पर गंभीर बहस छेड़ दिहले। भारत में, ऐसन कई मामला दर्ज बा, जहाँ बच्चा अपना पिछला जन्म के बारे में बतावत रहल बा।


== भारत में अभ्यास ==
== वैज्ञानिक दृष्टीकोण ==
भारत में, जहाँ हिंदू, बौद्ध, जैन, आ सिख धर्म में पुनर्जन्म के मान्यता गहिरा बा, पूर्व जन्म रीग्रेशन के प्रति स्वाभाविक रुचि बा। कई '''योग गुरु, आध्यात्मिक शिक्षक, आ वैकल्पिक चिकित्सक''' ई तकनीक के इस्तेमाल करे ला। मुंबई, दिल्ली, बैंगलोर, चेन्नई जइसन बड़हन शहर में पेशेवर हिप्नोथेरेपिस्ट मिल जाईहें जे पीएलआर सेवा देवे ला। कुछ लोग एकरा के पश्चिमी फैशन माने ला, जबकि दोसर लोग एकरा के प्राचीन भारतीय ज्ञान के "सम्मोहन" (हिप्नोसिस) आ पुनर्जन्म के सिद्धांत के आधुनिक रूप माने ला। भारतीय संदर्भ में, वर्तमान कर्म (करम) आ पिछला जन्म के संबंध के समझावे में ई तकनीक के इस्तेमाल होखे ला।
वैज्ञानिक समुदाय रेग्रेसन हिप्नोसिस, विशेश करून पयलींच्या जल्म रेग्रेसन हाका संशयाच्या नदरेन पळयता. '''हिप्नोटिक हायपरनेशिया''' (Hypnotic Hypermnesia) ह्या संकल्पने प्रमाण, हिप्नोसिस स्मरणाची ताकद वाडोवंक शकता, पूण तें खरें स्मरण नासून, कल्पना, इच्छा, सांस्कृतिक प्रभाव, आनी हिप्नोटिस्टाच्यो सूचना हांचो मिश्रण आसूं येता. म्हळ्यार, हिप्नोसिस करतना दिसपी दृश्यां "खऱ्या" पयलींच्या जल्मांचे स्मरण नासतना, मनाच्यो रचना आसूं येतात.


== कानूनी आ नैतिक विचार ==
अनेक वैज्ञानिक मानतात की हे "स्मरण" '''कन्फॅब्युलेशन''' (Confabulation) ह्या प्रक्रियेचो भाग आसूं येतात, जांतूंत मनशाचें मन अदीचे पडिल्ले भाग भरून काडपाखातीर कथा तयार करता. तशेंच, '''क्रिप्टोमनेशिया''' (Cryptomnesia) ही घटना, जांतूंत एखादें गुपीत स्मरण (उदा., वाचिल्ली पुस्तकांतली कथा) नवें स्मरण म्हूण दिसता, हेचोय संभव आसा.
भारत में, रीग्रेशन हिप्नोसिस के अभ्यास खातिर कोई विशेष कानून नइखे। हालाँकि, '''नैतिक चिंता''' बहुत बाड़ी स:
* '''अयोग्य व्यवसायी''': कोई भी अपना के हिप्नोथेरेपिस्ट कहि सके ला। अयोग्य व्यवसायी गहिरा मानसिक नुकसान पहुँचा सके ला।
* '''झूठी याद''': थेरेपिस्ट गलत तरीका से सुझाव दे के झूठी याद पैदा करा सके ला, जेकरा से व्यक्ति के जिंदगी बिगड़ सके ला।
* '''वित्तीय शोषण''': कुछ अप्रशिक्षित लोग आसानी से विश्वास करे वाला लोग के ठग के पैसा ले सके ला।
* '''मानसिक स्वास्थ्य''': गंभीर मानसिक बीमारी (जइसे कि सिजोफ्रेनिया) वाला व्यक्ति खातिर ई तकनीक खतरनाक हो सके ला।
इहो ध्यान रखे के चाही कि हिप्नोसिस से मिलल जानकारी भारतीय अदालत में सबूत के रूप में मान्य नइखे।


== इहो देखहीं ==
मनोवैजकीचे नदरेन, रेग्रेसन हिप्नोसिस हें एक '''डिस्सोसिएटिव्ह''' (Dissociative) अनुभव आसूं येता, जांतूंत व्यक्ती आपल्या सामान्य चेतना परस वेगळी जावन एक वेगळी अवस्था अनुभवता. हें तंत्र कांय वेळार फायदेशीर आसूं शकता, पूण तें खतराचेंय आसूं शकता, विशेश करून जर तें अप्रशिक्षीत लोकांकडेन केलें जाल्यार वा गंभीर मानसिक आजार आशिल्ल्या व्यक्तीनिशी वापरल्यार.
* [[हिप्नोसिस]]
* [[पुनर्जन्म]]
* [[अवचेतन मन]]
* [[मनोचिकित्सा]]
* [[कर्म]]
* [[ध्यान]]


[[Category:Hypnosis]]
== पुनर्जन्म संशोधन आनी भारतीय संस्कृती ==
[[Category:Reincarnation]]
भारतांत, [[पुनर्जन्म|पुनर्जन्माची]] संकल्पना हिंदू, बौद्ध, जैन आनी शीख धर्माच्या मुळावांत दवरल्या. ह्या संस्कृतायींत, आत्मा एका शरीरांतल्यान दुसऱ्या शरीरांत वता आनी कर्माच्या नेमा प्रमाण नवो जल्म घेता हें मान्य तत्व आसा. हाका लागून, पयलींच्या जल्म रेग्रेसिस विशींचो भारतीय लोकांनी स्वी
[[Category:Past life regression]]

Version du 1 avril 2026 à 11:01

रेग्रेसन हिप्नोसिस (अंग्रेजी: Regression Hypnosis) ही एक प्रकारची हिप्नोटिक थेरपी आनी तंत्र जांतूंत व्यक्तीक अदीच्या काळांत वा पयलींच्या जल्मांत "मागें व्हरपाक" मदत केल्या. ह्या प्रक्रियेंत, हिप्नोटिस्ट (हिप्नोसिस करपी) व्यक्तीक गंभीर आरामाच्या अवस्थेंत नेतात आनी तांकां मार्गदर्शन दितात जेणें करून तांकां भोंवडीच्या, घडणुकांचे आनी भावनांचे स्मरण जावंक शकता. हें तंत्र मुखेलपणान दोन प्रकारांनी वापरतात: वय रेग्रेसन (Age Regression), जांतूंत व्यक्ती आपल्या ह्या जल्मांतल्याच अदीच्या तारखेंत व्हरता, आनी पयलींचो जल्म रेग्रेसन (Past Life Regression - PLR), जांतूंत व्यक्ती आपल्या मनुतल्या पयलींच्या जल्मांतल्यान स्मरण करता अशें मानतात. ही पद्दत वैजकी, मानसोपचार आनी आध्यात्मिक तत्वां सारक्या वेगवेगळ्या क्षेत्रांत लागू करतात.

व्याख्या

रेग्रेसन हिप्नोसिस हो शब्द हिप्नोटिक अवस्थेंत अदीचें स्मरण करपाचे प्रक्रियेचो उल्लेख करता. ह्या अवस्थेंत, व्यक्तीची चेतना इंद्रियांकडेन संवाद सादपाची ताकद वाडटा आनी ती सामक्याच गंभीर आरामाच्या अवस्थेंत आसता, पूण तिका आपलें भोवतणीचें भान आसता. हिप्नोटिस्ट ह्या अवस्थेचो फायदो घेवन व्यक्तीक विशिश्ट घडणुकांकडेन वा काळाकडेन नेतात. पयलींचो जल्म रेग्रेसन हो ह्या विशयाचो एक वादग्रस्त आनी लोकप्रिय पैलू. ह्या तंत्रांत, व्यक्तीक हिप्नोसिस करून तांकां पयलींच्या जल्मांतल्यान स्मरण करपाक मदत केल्या, जे अनेकदा आध्यात्मिक विश्वास, विशेश करून पुनर्जन्माच्या (Reincarnation) सिध्दांताशी जोडलां आसता. भारतासारक्या देसांनी, जतन पुनर्जन्माचें तत्व सांस्कृतिक आनी धार्मिक विश्वासांनी खोल दवरलां, हें तंत्र एका वेगळ्या दृष्टीकोणातल्यान पळयतात.

इतिहास

आधुनिक रेग्रेसन हिप्नोसिसाचो इतिहास २०व्या शेंकड्याच्या मध्याकडेन जाता. जरी हिप्नोसिसाचो वापर अदीच्या काळासावन आसलो तरी, पयलींच्या जल्मांचेर लक्ष केंद्रीत करपी रेग्रेसन थेरपीचो उगम अमेरिकेच्या लेखक मोरे बर्नस्टाइन हाच्या १९५६ वर्सा प्रकाशीत जाल्ल्या द सर्च फॉर ब्रायडी मर्फी ह्या पुस्तकाकडेन जोडलां. ह्या पुस्तकांत, बर्नस्टाइन एका महिलेची (रूथ सिमंस) हिप्नोटिक रेग्रेसनची केस सादर करता, जी १९व्या शेंकड्यांत आयर्लंडांत रावपी "ब्रायडी मर्फी" ह्या स्तरेच्या पयलींच्या जल्माचें स्मरण करता. हें पुस्तक खूप लोकप्रिय जालें आनी पयलींच्या जल्म रेग्रेसन विशींचो सार्को जागतिक चर्चा सुरू केली.

तशेंच, ब्रायन वीस हाणें ह्या विशयाचेर खूप प्रभाव टाकला. तो एक प्रशिक्षीत मनोवैजक आसून, १९८० च्या दशकांत ताणें मेनी लायव्ह्ज, मेनी मास्टर्स हें पुस्तक बरयलें. ह्या पुस्तकांत, ताणें आपल्या रुग्ण "कॅथरीन" हिचेर थेरपी करतना तिका अनेक पयलींच्या जल्मांचे स्मरण जाल्ल्याचें वर्णन केलां. वेसाचें काम आध्यात्मिक आनी भावनिक बरें करपाचेर (Healing) केंद्रीत आसलें आनी ताणें रेग्रेसन हिप्नोसिस हेक आध्यात्मिक वाटचाल म्हूण पळयलें.

मायकेल न्यूटन हाणें आपल्या जर्नी ऑफ सोल्स (१९९४) ह्या पुस्तकांत ह्या संकल्पनेक एक नवो आयाम दिलो. ताणें लाइफ बिटवीन लाइव्ह्ज (LBL - जल्मांमदलो काळ) हे विशयाचेर भर दिलो. न्यूटनाच्या पद्दतीन, व्यक्तीक हिप्नोसिस करून तांकां मरणा उपरांतच्या अवस्थेंत व्हरतात, जतन आत्मा आनीक आत्म्यांशी संवाद सादता, आपलें जीवन तपासता आनी पुराय जीवन येवजण करता अशें मानतात.

डोलोरेस कॅनन हिचेंय काम खूप प्रभावी आसलां. तिणें क्वांटम हीलिंग हिप्नोसिस थेरपी ही पद्दत विकसीत केली आनी अनेक पुस्तकां बरयल्यांत. तिचें काम केवळ पयलींच्या जल्मांवयरच न्हय, तर भविश्यांतल्या जल्मांवयर, परग्रही जीवांशी संवाद आनी सामूहिक चेतनेचेर आदारिल्लें आसलें. कॅनन मानताली की हिप्नोटिक रेग्रेसन हें न केवळ वैयक्तिक बरें करपाचें, पूण सार्क्या मनशाच्या इतिहासाचेंय ज्ञान मेळपाचें साधन आसूं येता.

पद्दत

रेग्रेसन हिप्नोसिस सादारणपणान एका सुविधेच्या, शांत जाग्यार घडता. प्रक्रियेची सुरवात हिप्नोटिस्टान व्यक्तीक आरामदायक स्थितीत बसोवन वा पडोवन करतात. उपरांत, ते इंडक्शन (induction) ही तंत्रां वापरतात, जांतूंत व्यक्तीक हळू हळू गंभीर आरामाच्या अवस्थेंत नेतात. हे इंडक्शन तंत्रांत श्वासोच्छ्वासाक लक्ष दिवप, शरीराचे भाग सोडप, आनी कल्पनारम्य दृश्यांतल्यान भोंवडी करप हांचो आस्पाव आसता.

एकदां व्यक्ती हिप्नोटिक ट्रान्स अवस्थेंत आसतना, हिप्नोटिस्ट सजेशन्स (suggestions) दितात. उदाहरणार्थ, "तुमी एका व्हडल्या दाराकडेन चलत आसात, तें दार उगडटा आनी तुमकां एक पोरनें घर दिसता..." वा "तुमी आतां ह्या सगळ्यां परस एक अदीचे काळांत वता..." ह्यो सूचना दितात. हे सजेशन्स व्यक्तीक विशिश्ट काळांत वा घडणुकांकडेन नेतात. हिप्नोटिस्ट उपरांत विशिश्ट प्रस्न विचारतात, जशे की "तुमकां कितें दिसता?", "तुमचें नांव कितें?", "तुमी कोणा शेय आसात?" हे प्रस्न व्यक्तीच्या अनुभवाचें वर्णन करपाक मदत करतात.

प्रक्रिया संपल्या उपरांत, हिप्नोटिस्ट व्यक्तीक हळू हळू ट्रान्स अवस्थेंतल्यान बाहेर काडटात (डी-इंडक्शन). उपरांत, दोनूय मेळून अनुभवाचेर चर्चा करतात. हिप्नोटिस्ट ह्या अनुभवाचो अर्थ लावपाक, भावनिक आव्हानांक तोंड दिवपाक, वा आध्यात्मिक समज प्राप्त करपाक मदत करूं येता.

प्रकार

रेग्रेसन हिप्नोसिसाचे मुखेल प्रकार अशे आसात:

  • वय रेग्रेसन (Age Regression): ह्या प्रकारांत, व्यक्तीक ह्या जल्मांतल्याच अदीच्या तारखेंत व्हरतात. हें तंत्र मानसोपचार तंत्र म्हूण वापरतात, जतन अदीच्या ट्रॉमा, भिरांकूळ घडणुका, वा गरजेचे स्मरण करून घेवन तांचेर प्रकाश पाडटात. हें तंत्र कॉग्निटिव्ह बिहेव्हियरल थेरपी आनी ट्रॉमा थेरपी हांचे भितरूय वापरतात.
  • पयलींचो जल्म रेग्रेसन (Past Life Regression - PLR): ह्या प्रकारांत, व्यक्तीक पयलींच्या जल्मांतल्यान स्मरण करपाक मदत केल्या. हें मुखेलपणान आध्यात्मिक शोधाक वा वैयक्तिक वाटचालीखातीर वापरतात. अनेक लोक हें तंत्र फोबिया, अटके, वा शारिरीक दुखण्यांचे मूळ कारण शोधपाखातीर वापरतात, जें ते पयलींच्या जल्मांतल्यान आयलां अशें मानतात.
  • लाइफ बिटवीन लाइव्ह्ज (LBL): मायकेल न्यूटन हाणें लोकप्रिय केल्लो हो प्रकार. ह्या प्रकारांत, व्यक्तीक हिप्नोसिस करून तांकां ह्या जल्मा आदींच्या आनी मरणा उपरांतच्या अवस्थेंत व्हरतात. ह्या अवस्थेक "आत्म्याचें संवसार" वा "दोन जल्मांमदलो काळ" अशें म्हणटात. ह्या प्रकारांत आत्म्याचें उद्देश, आत्म्याचे मार्गदर्शक, आनी जीवन येवजण हांचेर चर्चा जाता.

वैज्ञानिक दृष्टीकोण

वैज्ञानिक समुदाय रेग्रेसन हिप्नोसिस, विशेश करून पयलींच्या जल्म रेग्रेसन हाका संशयाच्या नदरेन पळयता. हिप्नोटिक हायपरनेशिया (Hypnotic Hypermnesia) ह्या संकल्पने प्रमाण, हिप्नोसिस स्मरणाची ताकद वाडोवंक शकता, पूण तें खरें स्मरण नासून, कल्पना, इच्छा, सांस्कृतिक प्रभाव, आनी हिप्नोटिस्टाच्यो सूचना हांचो मिश्रण आसूं येता. म्हळ्यार, हिप्नोसिस करतना दिसपी दृश्यां "खऱ्या" पयलींच्या जल्मांचे स्मरण नासतना, मनाच्यो रचना आसूं येतात.

अनेक वैज्ञानिक मानतात की हे "स्मरण" कन्फॅब्युलेशन (Confabulation) ह्या प्रक्रियेचो भाग आसूं येतात, जांतूंत मनशाचें मन अदीचे पडिल्ले भाग भरून काडपाखातीर कथा तयार करता. तशेंच, क्रिप्टोमनेशिया (Cryptomnesia) ही घटना, जांतूंत एखादें गुपीत स्मरण (उदा., वाचिल्ली पुस्तकांतली कथा) नवें स्मरण म्हूण दिसता, हेचोय संभव आसा.

मनोवैजकीचे नदरेन, रेग्रेसन हिप्नोसिस हें एक डिस्सोसिएटिव्ह (Dissociative) अनुभव आसूं येता, जांतूंत व्यक्ती आपल्या सामान्य चेतना परस वेगळी जावन एक वेगळी अवस्था अनुभवता. हें तंत्र कांय वेळार फायदेशीर आसूं शकता, पूण तें खतराचेंय आसूं शकता, विशेश करून जर तें अप्रशिक्षीत लोकांकडेन केलें जाल्यार वा गंभीर मानसिक आजार आशिल्ल्या व्यक्तीनिशी वापरल्यार.

पुनर्जन्म संशोधन आनी भारतीय संस्कृती

भारतांत, पुनर्जन्माची संकल्पना हिंदू, बौद्ध, जैन आनी शीख धर्माच्या मुळावांत दवरल्या. ह्या संस्कृतायींत, आत्मा एका शरीरांतल्यान दुसऱ्या शरीरांत वता आनी कर्माच्या नेमा प्रमाण नवो जल्म घेता हें मान्य तत्व आसा. हाका लागून, पयलींच्या जल्म रेग्रेसिस विशींचो भारतीय लोकांनी स्वी